Olu qhushumbo lubethe ikomkhulu, iKyiv, ngerokethi ebonakala ngathi itshabalalisa isakhiwo solawulo kwisixeko sesibini ngobukhulu, iKharkiv, yabulala abantu abaqhelekileyo.
IRashiya ikhawulezise ukuhlasela kwayo isixeko esikhulu saseUkraine ngoLwesithathu, umkhosi waseRashiya uthi imikhosi yawo ilawula ngokupheleleyo izibuko laseKherson kufutshane noLwandle oluMnyama, kwaye usodolophu uthe isixeko "silinde ummangaliso" wokuqokelela izidumbu nokubuyisela iinkonzo ezisisiseko.
Amagosa aseUkraine aphikisana namabango aseRashiya, esithi nangona isixeko singqongwe ngabantu abamalunga nama-300,000, urhulumente wesixeko usasebenza kwaye imfazwe iyaqhubeka. Kodwa intloko yeofisi yokhuseleko lwengingqi, uGennady Laguta, ubhale kwi-app yeTelegram ukuba imeko yesixeko imbi kakhulu, ukutya namayeza aphela kwaye "abemi abaninzi benzakele".
Ukuba ibanjwa, iKherson iya kuba sisixeko sokuqala esikhulu saseUkraine ukuwela ezandleni zaseRashiya ukusukela oko uMongameli uVladimir V. Putin waqalisa ukuhlasela ngoLwesine oludlulileyo. Amajoni aseRashiya ahlasela nezinye izixeko ezininzi, kuquka ikomkhulu, iKyiv, apho kuxelwe khona ukuqhuma ngobusuku obunye, kwaye amajoni aseRashiya abonakala ngathi akufutshane nokujikeleza isixeko. Nazi izinto ezintsha ezenzekayo:
Imikhosi yaseRashiya iyaqhubeka nokuqhubela phambili ukuze ijikeleze izixeko ezinkulu kumazantsi nasempuma ye-Ukraine, kunye neengxelo zokuhlaselwa kwezibhedlele, izikolo kunye neziseko ezibalulekileyo. Baqhubekile nokuhlasela umbindi weKharkiv, apho isakhiwo sikarhulumente satshayiswa ziirokethi ngoLwesithathu kusasa, nto leyo eshiya isixeko esinabantu abayi-1.5 yezigidi siswele ukutya namanzi.
Iinkonzo zongxamiseko zelizwe zitshilo kwingxelo ukuba abantu baseUkraine abangaphezu kwama-2,000 basweleke kwiiyure zokuqala ezili-160 zemfazwe, kodwa inani alikwazanga ukuqinisekiswa ngokuzimeleyo.
Ngobusuku obunye, imikhosi yaseRashiya yajikeleza isixeko saseMariupol esikumzantsi-mpuma wezibuko. Usodolophu uthe abantu abangaphezu kwe-120 abaqhelekileyo banyangwa ezibhedlele ngenxa yokwenzakala kwabo. Ngokutsho kosodolophu, abemi babhaka iitoni ezingama-26 zesonka ukunceda ekunyamezeleni uloyiko oluzayo.
Kwintetho yakhe yeLizwe leManyano ngoLwesibini ebusuku, uMongameli uBiden waxela kwangaphambili ukuba ukuhlaselwa kweUkraine kuya “kwenza iRashiya ibe buthathaka kwaye ihlabathi libe namandla.” Uthe isicwangciso sase-US sokuthintela iinqwelomoya zaseRashiya kwi-airspace yase-US kunye nokuba iSebe lezoBulungisa liza kuzama ukuthimba impahla yee-oligarchs ezihambelana noPutin kunye namagosa karhulumente yayiyinxalenye yokuhlukaniswa kweRashiya kwihlabathi liphela.
Umjikelo wesibini wengxoxo phakathi kweRashiya neUkraine ubucwangciselwe ukuba ubanjwe ngoLwesithathu emva kokuba intlanganiso yangoMvulo ingaphumelelanga ekupheliseni umlo.
I-ISTANBUL – Ukuhlasela kweRashiya i-Ukraine kunika iTurkey ingxaki enkulu: indlela yokulinganisela imeko yayo njengelungu le-NATO kunye nomfelandawonye waseWashington kunye nobudlelwane obuqinileyo kwezoqoqosho nakwezomkhosi neMoscow.
Ubunzima beendawo bubonakala ngakumbi: iRashiya ne-Ukraine zombini zinemikhosi yaselwandle ebekwe kwi-Black Sea basin, kodwa isivumelwano sika-1936 sanika iTurkey ilungelo lokuthintela iinqanawa kumaqela alwayo ukuba zingayi elwandle ngaphandle kokuba ezo nqanawa zibekwe apho.
ITurkey icele iRussia kule mihla ukuba ingathumeli iinqanawa zemfazwe ezintathu kuLwandle oluMnyama. Ingcali yezobupolitika ephezulu yaseRashiya ithe ngokuhlwa ngoLwesibini ukuba iRussia ngoku irhoxisile isicelo sayo sokwenza njalo.
“Sixelele iRashiya ngendlela enobuhlobo ukuba ingathumeli ezi nqanawa,” utshilo uMphathiswa Wezangaphandle uMevrut Cavusoglu kumsasazi uHaber Turk. “IRashiya isixelele ukuba ezi nqanawa aziyi kudlula kulo mngxuma.”
UMnu. Cavusoglu uthe isicelo seRashiya senziwe ngeCawa nangoMvulo kwaye sibandakanya iinqanawa zemfazwe ezine. Ngokolwazi olufumaneka eTurkey, nye kuphela ebhalisiweyo kwisiseko soLwandle oluMnyama kwaye ngenxa yoko ifanelekile ukudlula.
Kodwa iRashiya yarhoxisa izicelo zayo zeenqanawa ezine, kwaye iTurkey yazisa ngokusesikweni onke amaqela kwiSivumelwano saseMontreux sika-1936 – apho iTurkey yayibonelela ngokufikelela ukusuka kuLwandle lweMeditera ukuya kuLwandle oluMnyama ngeendlela ezimbini – ukuba iRashiya sele yenzile.. Cavusoglu.
Ugxininise ukuba iTurkey iza kusebenzisa imithetho yesivumelwano kuwo omabini amaqela akwingxabano e-Ukraine njengoko kufuneka kwisivumelwano.
“Ngoku kukho amaqela amabini alwayo, i-Ukraine ne-Russia,” utshilo. “Akukho Russia okanye amanye amazwe afanele akhubeke apha. Siza kufaka isicelo seMontreux namhlanje, ngomso, lo gama nje sisekho.”
Urhulumente kaMongameli uRecep Tayyip Erdogan naye uzama ukuvavanya umonakalo onokubakho kuqoqosho lwawo ngenxa yezohlwayo zaseNtshona nxamnye neRussia. Eli lizwe licele iMoscow ukuba iyeke ukuhlasela iUkraine, kodwa ayikakhuphi zohlwayo zayo.
U-Aleksei A. Navalny, umgxeki obalaseleyo kaMongameli waseRashiya uVladimir V. Putin, ucele amaRashiya ukuba aye ezitalatweni ukuze abhikishe "iMfazwe yethu yoBundlobongela kaTshawe nxamnye neUkraine ephambeneyo". UNavalny uthe kwingxelo evela entolongweni ukuba amaRashiya "kufuneka abambe amazinyo, oyise uloyiko lwawo, aze eze ngaphambili afune ukuba imfazwe iphele."
I-NEW DELHI – Ukufa komfundi waseIndiya kwimfazwe e-Ukraine ngoLwesibini kugxininise umngeni we-India wokukhupha abemi abaphantse babe ngama-20,000 abavaleleke kweli lizwe njengoko kwaqala ukuhlasela kweRashiya.
UNaveen Shekharappa, umfundi wezonyango wonyaka wesine eKharkiv, ubulewe ngoLwesibini njengoko wayeshiya i-bunker ukuya kuthenga ukutya, batsho amagosa aseIndiya kunye nosapho lwakhe.
Malunga nabemi baseIndiya abangama-8,000, uninzi lwabo bafundi, bebesazama ukubaleka e-Ukraine ukusukela ngoLwesibini ebusuku, ngokutsho koMphathiswa Wezangaphandle wase-India. Inkqubo yokufuduka yayinzima ngenxa yemfazwe enzima, nto leyo eyenza kwaba nzima kubafundi ukufikelela kwindawo yokuwela enabantu abaninzi.
“Uninzi lwabahlobo bam bashiye iUkraine ngololiwe izolo ebusuku. Kubi kakhulu kuba umda waseRashiya ukwiikhilomitha ezingama-50 kuphela ukusuka apho sikhoyo kwaye amaRashiya adubula kulo mmandla,” utshilo ugqirha wezonyango wonyaka wesibini obuyele eIndiya nge-21 kaFebruwari u-Study Kashyap.
Njengoko ingxabano iye yanda kwiintsuku zakutshanje, abafundi baseIndiya baye bahamba iikhilomitha ezininzi kubushushu obubandayo, benqumla besiya kumazwe angabamelwane. Abantu abaninzi bathumele iividiyo kwiindawo zabo ezingaphantsi komhlaba kunye namagumbi eehotele becela uncedo. Abanye abafundi batyhola imikhosi yokhuseleko esemdeni ngocalucalulo ngokobuhlanga, besithi banyanzelwa ukuba balinde ixesha elide kuba nje bengamaNdiya.
I-Indiya inabemi abaninzi abaselula kunye nemakethi yemisebenzi ekhuphisanayo ngakumbi. Iikholeji zobungcali eziqhutywa ngurhulumente waseIndiya zineendawo ezimbalwa kwaye izidanga zaseyunivesithi zabucala zibiza kakhulu. Amawaka abafundi abavela kwiindawo ezihlwempuzekileyo zaseIndiya bafundela izidanga zobungcali, ingakumbi izidanga zobugqirha, kwiindawo ezifana ne-Ukraine, apho kunokubiza isiqingatha okanye ngaphantsi koko bebenokukuhlawula eIndiya.
Isithethi saseKremlin sithe iRussia iza kuthumela igqiza ngoLwesithathu emva kwemini ukuya kumjikelo wesibini weengxoxo nabameli baseUkraine. Isithethi uDmitry S. Peskov akakhange achaze indawo yentlanganiso.
Umkhosi waseRashiya uthe ngoLwesithathu ulawula ngokupheleleyo iKherson, iziko lengingqi lase-Ukraine elibaluleke kakhulu kwingingqi esemlanjeni woMlambo iDnieper kumntla-ntshona weCrimea.
Eli bango alizange liqinisekiswe kwangoko, kwaye amagosa ase-Ukraine athi ngelixa isixeko sasirhangqiwe, imfazwe yaso yaqhubeka.
Ukuba iRashiya iyayithimba iKherson, iya kuba sisixeko sokuqala esikhulu saseUkraine esithinjwe yiRashiya ngexesha lemfazwe.
“Akukho kunqongophala kokutya nezinto eziyimfuneko kwisixeko,” utshilo uMphathiswa wezoKhuselo waseRashiya kwingxelo. “Iingxoxo ziyaqhubeka phakathi komyalelo waseRashiya, ulawulo lwesixeko kunye nommandla ukusombulula imiba yokugcina ukusebenza kweziseko zoluntu, ukuqinisekisa umthetho nocwangco kunye nokhuseleko lwabantu.”
IRashiya ifune ukuchaza uhlaselo lwayo lomkhosi njengolwamkelwe ngabantu abaninzi baseUkraine, nangona uhlaselo lubangele ukubandezeleka okukhulu ebantwini.
U-Oleksiy Arestovich, umcebisi wezomkhosi kuMongameli wase-Ukraine uVolodymyr Zelensky, uthe imfazwe iqhubekile eKherson, nto leyo eyanika ithuba lokufikelela kuLwandle oluMnyama, kufutshane nemijelo yamanzi yexesha leSoviet eCrimea.
UMnu. Arestovich ukwathe imikhosi yaseRashiya yayihlasela isixeko saseKriverich, malunga neekhilomitha ezili-160 kumntla-mpuma weKherson. Esi sixeko likhaya likaMnu. Zelensky.
Umkhosi wamanzi wase-Ukraine utyhola i-Black Sea Fleet yaseRashiya ngokusebenzisa iinqanawa zabantu abaqhelekileyo njengekhusi – icebo ekutyholwa ukuba lisetyenziswa nayimikhosi yase-Russia esemhlabeni. Ama-Ukraine atyhola amaRashiya ngokunyanzela inqanawa yabantu abaqhelekileyo ebizwa ngokuba yiHelt kwiindawo eziyingozi zoLwandle oluMnyama “ukuze abahlali bakwazi ukusebenzisa inqanawa yabantu abaqhelekileyo njengekhaka labantu lokuzifihla”.
Imfazwe yaseRashiya eUkraine sele inefuthe "elibalulekileyo" kwezoqoqosho kwamanye amazwe, itsho i-International Monetary Fund kunye ne-World Bank, ilumkisa ukuba ukunyuka kwamaxabiso eoyile, ingqolowa kunye nezinye izinto ezithengiswayo kunokubangela ukunyuka kwamaxabiso okuphezulu. Mhlawumbi yeyona mpembelelo inkulu kwabahlwempuzekileyo. Ukuphazamiseka kwiimarike zemali kunokuba mandundu ukuba ingxabano iyaqhubeka, ngelixa izohlwayo zaseNtshona eRashiya kunye nokufika kwababaleki abavela eUkraine nazo zinokuba nefuthe elikhulu kwezoqoqosho, itsho i-arhente kwingxelo. I-International Monetary Fund kunye ne-World Bank zongeze ukuba zisebenza kwiphakheji yoncedo lwemali engaphezulu kwe-5 yeebhiliyoni zeerandi ukuxhasa i-Ukraine.
Umlawuli wezezimali ophezulu waseTshayina, uGuo Shuqing, uxelele ingqungquthela yeendaba eBeijing ngoLwesithathu ukuba iTshayina ayizukujoyina izohlwayo zemali kwiRashiya kwaye iza kugcina ubudlelwane obuqhelekileyo borhwebo kunye nobezemali nabo bonke abachaphazelekayo kwingxabano e-Ukraine. Uphinde waphinda ukuma kweTshayina ngokuchasene nezohlwayo.
UMongameli wase-Ukraine uVolodymyr Zelensky uzame ukuhlanganisa ilizwe ngoLwesithathu emva kokuba ubusuku obunye bokungalali buphazanyiswe ziibhombu kunye nogonyamelo.
“Obunye ubusuku bemfazwe epheleleyo yeRashiya nxamnye nathi, nxamnye nabantu, budlulile,” utshilo kumyalezo othunyelwe kuFacebook. “Ubusuku obunzima. Umntu othile wayekwindlela engaphantsi komhlaba ngobo busuku — kwindawo yokukhosela. Omnye wabuchitha kwigumbi elingaphantsi. Omnye wayenethamsanqa waza walala ekhaya. Abanye babekhoseliswe ngabahlobo nezalamane. Asizange silale ubusuku obusixhenxe.”
Umkhosi waseRashiya uthi ngoku ulawula isixeko saseKherson esisecaleni koMlambo iDnieper, esiza kuba sisixeko sokuqala esikhulu saseUkraine esithathwe yiRashiya. Eli bango alizange liqinisekiswe ngoko nangoko, kwaye amagosa aseUkraine athi ngelixa imikhosi yaseRashiya yayijikeleze isixeko, idabi lokulawula liyaqhubeka.
Igosa lasePoland elijongene nomda lithe ngoLwesithathu abantu abangaphezu kwama-453,000 babaleke e-Ukraine baya kummandla wayo ukusukela nge-24 kaFebruwari, kuquka nama-98,000 angene ngoLwesibini. I-arhente yababaleki yeZizwe eziManyeneyo ithe ngoLwesibini abantu abangama-677,000 babaleke e-Ukraine kwaye abangaphezu kwezigidi ezi-4 banokugxothwa ngenkani ekugqibeleni.
EKyiv, eUkraine — Kangangeentsuku, uNatalia Novak wayehleli yedwa kwigumbi lakhe elingenanto, ebukele iindaba zemfazwe eqhubeka ngaphandle kwefestile yakhe.
“Ngoku kuza kubakho umlo eKyiv,” uNovak ucingisise ngoLwesibini emva kwemini emva kokuva ngezicwangciso zikaMongameli uVladimir V. Putin zokuhlasela kwakhona ikomkhulu.
Kumgama omalunga nesiqingatha semayile ukusuka apho, unyana wakhe uHlib Bondarenko kunye nomyeni wakhe uOleg Bondarenko babebekwe kwindawo yokujonga abantu abaqhelekileyo, behlola izithuthi kwaye bekhangela abantu baseRashiya abanokuba ngabaphangi.
UKhlib no-Oleg bayinxalenye yeMikhosi yoKhuselo yeMimandla esandula ukudalwa, iyunithi ekhethekileyo phantsi koMphathiswa wezoKhuselo onikwe umsebenzi wokunika izixhobo abantu abaqhelekileyo ukunceda ekukhuseleni izixeko kulo lonke elase-Ukraine.
“Andinakugqiba ukuba uPutin uza kuhlasela okanye aqalise isixhobo senyukliya na,” utshilo uKhlib. “Endiza kugqiba kukuba ndiza kujongana njani nemeko endingqongileyo.”
Ngenxa yokuhlasela kweRashiya, abantu kulo lonke ilizwe baphoqeleka ukuba benze izigqibo ezikhawulezileyo: ukuhlala, ukubaleka, okanye ukuthatha izixhobo ukuze bakhusele ilizwe labo.
“Ukuba ndihlala ekhaya ndibukele imeko iqhubeka, ixabiso kukuba utshaba lunokuphumelela,” utshilo uKhlib.
Ekhaya, uNksz Novak ulungiselela umlo omde onokuthi ube nawo. Wayefake iitheyiphu kwiifestile, wavala iikhethini waza wagcwalisa ibhafu ngamanzi angxamisekileyo. Ukuthula okumngqongileyo kwakusoloko kuphazanyiswa ziisarini okanye ukuqhuma.
“Ndingumama wonyana wam,” utshilo. “Andazi nokuba ndiza kuphinda ndimbone na. Ndingalila okanye ndizisizele, okanye ndothuke—konke oko.”
Inqwelo-moya yomkhosi wase-Australia indiza eYurophu ngoLwesithathu ithwele izixhobo zomkhosi kunye nezixhobo zonyango, utshilo uMyalelo oHlangeneyo woMkhosi wase-Australia kwi-Twitter. INkulumbuso yase-Australia uScott Morrison uthe ngeCawa ilizwe lakhe liza kubonelela i-Ukraine ngezixhobo nge-NATO ukongeza kwizixhobo ezingezizo ezibulalayo kunye nezixhobo esele zibonelelwe.
Ixesha lokuthumela: Agasti-02-2022
